Κατανοώντας τις Όψεις της Εφηβικής και Νεανικής Βίας – Δυνατότητες Παρέμβασης

Η εφηβική βία έχει πολλές μορφές:

• Σωματική βία -> καβγάδες, χτυπήματα, επιθέσεις.

• Λεκτική βία -> απειλές, ύβρεις, προσβολές.

• Ψυχολογική βία -> περιθωριοποίηση, κοροϊδία, διάδοση φημών.

• Διαδικτυακή βία ή cyberbullying -> που συχνά έχει ακόμη πιο καταστροφικές συνέπειες, γιατί ακολουθεί τον νέο παντού, μέσα από το κινητό του.

Γιατί όμως εμφανίζεται αυτή η βία;

Οι λόγοι είναι πολλοί και συνδέονται μεταξύ τους.

• Σε ατομικό επίπεδο, ένας έφηβος μπορεί να δυσκολεύεται να διαχειριστεί τα συναισθήματά του, να έχει χαμηλή αυτοεκτίμηση ή να μην ξέρει πώς να λύνει τις συγκρούσεις διαφορετικά.

• Στο οικογενειακό περιβάλλον, η έλλειψη στήριξης, οι συγκρούσεις ή ακόμα και η βία μέσα στο σπίτι παίζουν ρόλο.

• Στο σχολείο και στην κοινωνική ζωή, η πίεση από συνομήλικους, η ανάγκη για αποδοχή ή η απομόνωση μπορεί να οδηγήσουν σε εκδήλωση βίαιης συμπεριφοράς.

• Τέλος, υπάρχει και το ευρύτερο κοινωνικό και οργανωσιακό πλαίσιο: όταν οι θεσμοί δεν έχουν σαφή πλαίσια πρόληψης ή υπάρχει κουλτούρα ανοχής στη βία, το φαινόμενο ενισχύεται.

Είναι λοιπόν ξεκάθαρο ότι η βία δεν έχει μία αιτία, αλλά προκύπτει από ένα πλέγμα επιρροών.

Συνέπειες:

Οι συνέπειες της βίας είναι σοβαρές.

• Για τον ίδιο τον νέο, μπορεί να σημαίνει άγχος, κατάθλιψη, σχολική αποτυχία ή ακόμα και περιθωριοποίηση.

• Για την ομάδα ή το σχολείο, δημιουργεί φόβο, ανασφάλεια, διάρρηξη της εμπιστοσύνης. Και σε βάθος χρόνου, αν δεν αντιμετωπιστεί, η βία στην εφηβεία μπορεί να εξελιχθεί σε αντικοινωνικές ή παραβατικές συμπεριφορές στην ενήλικη ζωή.

Άρα δεν είναι ένα "περαστικό στάδιο", αλλά ένα φαινόμενο που αξίζει σοβαρή προσοχή.

Δυνατότητες Παρέμβασης:

Το θετικό είναι ότι υπάρχουν τρόποι παρέμβασης σε πολλά επίπεδα.

• Σε ατομικό επίπεδο, μπορούμε να βοηθήσουμε τον νέο / την νέα να καλλιεργήσει δεξιότητες συναισθηματικής νοημοσύνης, να μάθει τεχνικές αυτορρύθμισης και να βρει ασφαλή κανάλια έκφρασης. Η ψυχολογική υποστήριξη και η συμβουλευτική παίζουν καθοριστικό ρόλο.

• Στο σχολείο, είναι πολύτιμο να εφαρμόζονται προγράμματα πρόληψης του bullying, να εκπαιδεύονται οι εκπαιδευτικοί στη διαχείριση συγκρούσεων και να ενισχύεται η συνεργασία με τους γονείς.

• Σε επίπεδο κοινότητας, χρειάζονται δράσεις που ενδυναμώνουν τη συνοχή: αθλητικές δραστηριότητες, καλλιτεχνικά προγράμματα, ομάδες νέων που αναπτύσσουν θετική δράση. Όταν οι νέοι έχουν διεξόδους για να εκφραστούν, η βία μειώνεται.

• Και φυσικά, στον ψηφιακό χώρο, η εκπαίδευση για ασφαλή χρήση του διαδικτύου και οι καμπάνιες ενημέρωσης για το cyberbullying είναι απαραίτητες.

Η βία δεν είναι "φυσιολογικό" στοιχείο της εφηβείας. Είναι μια συμπεριφορά που μαθαίνεται και, ευτυχώς, μπορεί να αλλάξει!